Báo lá cải

Với diện tích 328 nghìn km2, nhưng có tới gần 3,3 nghìn km bờ biển, Việt Nam đã có lợi thế, tiềm năng về biển mà không phải nước nào cũng có.

Lợi thế tiềm năng về biển của Việt Nam không chỉ là tài nguyên như dầu mỏ, hải sản, cảng biển, du lịch,… quan trọng hơn là vị thế địa lý, kinh tế biển. Theo truyền thuyết, Mẹ Âu Cơ đã cho 50 con lên rừng, 50 con xuống biển. Cũng do vai trò quan trọng của kinh tế biển, nên Ban Chấp hành Trung ương Đảng các nhiệm kỳ có các nghị quyết về thí điểm xây dựng các khu kinh tế mở.

Đã bao lần bạn chỉ cho một khách hàng hàng loạt những ngôi nhà mà bạn nghĩ phù hợp với nhu cầu của người ấy, rồi rốt cục lại viết hợp đồng mua bán cho một ngôi nhà hoàn toàn khác? Người mua mất hào hứng ra sao nếu bạn không thể tìm được đúng ngôi nhà phù hợp? Cả 2 viễn cảnh trên thường hay xảy ra với hầu hết các công ty bất động sản, nhưng khi một trong hai cái xuất hiện quá thường xuyên, đã tới lúc bạn phải đi tìm nguyên nhân.

Trong nghiên cứu về tình hình và triển vọng kinh tế của các thị trường đang nổi lên mới đây, ngân hàng đầu tư Credit Suisse của Thụy Sỹ có phần nhận định về kinh tế Việt Nam với nhan đề “Vietnam: Time to be nevours” (tạm dịch: “Việt Nam: Đã đến lúc phải lo lắng”).

Trong phần này, các nhà phân tích của Credit Suisse nhấn mạnh những khó khăn mà kinh tế Việt Nam đang và sẽ phải tiếp tục đối mặt trong thời gian tới.

Kinh tế học được định nghĩa là một môn khoa học xã hội nghiên cứu về sản xuất, phân phối, trao đổi và tiêu thụ hàng hóa. Thời mới “khai sinh” môn học này có mục đích chính là nghiên cứu về sự giàu có; và thông qua đó, làm sao trở nên giàu có. Có nghĩa là, làm sao, với một nguồn lực hạn chế, con người có thể tạo ra các thành quả nhiều nhất.

Và từ lâu người Việt đã quan tâm đến kinh tế, mà một bằng chứng đó là câu ” một vốn bốn lời”.

Tuy nhiên, biết là một việc và áp dụng được nó lại là một việc khác. Chính vì vậy, không có gì ngạc nhiên khi các kinh tế gia hay các giáo sư kinh tế không phải luôn luôn là các tỉ phú. Nói gần gần, không phải các bạn nào học kinh tế cũng đều trở nên giàu có. Nhưng ngược lại, không một ai thành đạt ( nhất là về tài chính) mà không một lần (vô tình hay cố ý) áp dụng một phần nào đó về kinh tế. Một nhánh quan trọng của nó là đầu tư.

Kinh tế ở Việt Nam đã bước đến bờ vực của một cuộc khủng hoảng - đó là những thông tin có được từ các tổ chức tư vấn và nghiên cứu kinh tế. Thị trường chứng khoán và lạm phát rơi tự do, tiền đồng Việt Nam đang rớt giá, các chính sách và biện pháp vĩ mô đã thất bại hoặc hầu như không có tác động nào. Nguyên nhân nào mà một nền kinh tế, mới cách đây một năm, với những tin tốt lành xuất hiện trên mặt báo và các nhà đầu tư nước ngoài xem Việt Nam như một “con hổ kinh tế” mà giờ đây nền kinh tế tụt dốc một cách không phanh như vậy ? Nguyên nhân chính là những chính sách vĩ mô sai lầm.

Sai lầm 1.

Sau khi gia nhập WTO và được chấp nhận làm thành viên không thường trực của hội đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc. Việt Nam dần nổi lên như một điểm đến đầy hứa hẹn về đầu tư, một nền kinh tế non trẻ và là con hổ cuối cùng trong khu vực Đông Nam Á bắt đầu xuất hiện. Tin tốt lành về Việt Nam xuất hiện đều đặn trên các tạp chí thế giới.

Đây là kỷ lục giá USD của Ga Hà Nội: 16.275 VND/USD

Haha, thú thật lúc thoáng đọc cái tít đấy, em tưởng NHNN qua một đêm đã làm được một điều thần kì không tưởng là dìm giá USD của bọn tư bản xuống tận bùn đen. Hoá ra nhầm, đấy là giá niêm yết của Ga HN, chính xác là giá đổi USD sang VND cho người mua vé tàu (tất nhiên l à không có chiều ngược lại). Chính xác hơn nữa thì tỷ giá này nhắm vào người không biết gì về tình hình tỷ giá hối đoái hiện tại hoặc không còn lựa chọn nào khác. Tức là những người yếu thế có thể bị lạm dụng.

Tôi xin chia sẻ tiếp về đề tài thuế.
Bên cạnh việc thu thuế như thế nào còn là vấn đề nên thu thuế gì?

Từ góc độ một doanh nhân, tôi cho rằng việc Nhà nước thu thuế cùng giống như doanh nghiệp tiếp thị hàng hóa dịch vụ. Doanh nghiệp có thể bán nhiều loại hàng hóa dịch vụ khác nhau, có loại bán rất chạy, đắt khách, cung ứng ra không kịp nhưng cũng cũng có những sản phẩm bán mãi không ai mua, cho dù có khuyến mại rất nặng ký?!

Cách đây 18 tháng, khi nhóm chuyên gia của Ngân hàng Rothschild được hai Quỹ đầu từ Texas Pacific Group (TPG) và Intel Capital thuê vào đánh giá FPT, họ đã rà soát FPT Telecom cả tuần. Điều họ quan tâm nhất là chúng tôi có bao nhiêu khách hàng mà tháng nào cũng đều đặn tạo ra doanh thu. Trong bảng tính của họ, những khách hàng này giá trị gấp nhiều lần những khách hàng vãng lai, đến mua một lần rồi rất lâu sau mới quay trở lại.

Unfortunately, it seems there’s little policymakers can do about this [prevent the UK economy going into a recession and having high inflation at the same time].” Dominic White – ABN AMRO, 05/06/2008. (“Không may, có vẻ như những nhà hoạch định chính sách khó có thể làm gì để cứu vãn tình thế này [chống lại việc nền kinh tế Anh quốc vừa rơi vào một cuộc khủng hoảng vừa bị lạm phát cao].” Dominic White – Ngân hàng ABN AMRO, 05/06/2008).

“Bernanke also knows, the same forces of uncertainty [in the financial market] that lead to a recession also render policy-makers relatively powerless to prevent it. … So the current situation is a perfect storm – a huge surge in uncertainty that is not only generating a rapid slowdown in activity but also limiting the effectiveness of standard monetary and fiscal policy to prevent this.” Nicolas Bloom – Stanford University, 04/06/2008. (Ông Bernanke cũng biết rằng, chính tình trạng bất an [trong thị trường tài chính] mà là lực đẩy của một cuộc suy thoái kinh tế cũng là nguyên nhân làm cho các nhà hoạch định chính sách mất hết khả năng chống lại cuộc suy thoái đó. …. Vì vậy tình hình hiện tại như là một cơn bão hoàn hảo (không thể chống được) – với một sự tăng lên đột biến của tình trạng bất an không những tạo ra một cuộc suy giảm các hoạt động kinh tế một cách quá nhanh mà còn hạn chế tính hiệu quả của các chính sách tiền tệ và tài khóa được đưa ra để ngăn chặn nó.” Nicolas Bloom – Đại học Stanford, 04/06/2008)

Tôi không có ý định so sánh tình trạng kinh tế hiện thời của Việt nam với Anh và Mỹ, và cũng không muốn so sánh năng lực cũng như tiềm lực (resources) của NHNN với Bank of England hay FED vào thời điểm này. Với hai trích dẫn trên tôi chỉ muốn đưa ra dẫn chứng rằng có những thời điểm các nhà hoạch định chính sách không thể ngăn chặn được một chu kỳ kinh tế (business cycle) bất lợi cho đất nước mình. Ở các nước với nền kinh tế thị trường phát triển, giới doanh nghiệp doanh nghiệp và học giả kinh tế hiểu được điều này. “Don’t fight a business cycle” (đừng chống lại chu kỳ kinh tế) được hiểu một cách rộng rãi như một qui tắc khôn ngoan cho cả doanh nghiệp lẫn các nhà hoạch định chính sách.

Nói như vậy không có nghĩa là tôi bênh vực cho NHNN và Chính phủ Việt nam đã không có những sai lầm về mặt chính sách trong quá khứ dẫn đến tình trạng kinh tế vĩ mô tồi tệ hiện tại. Ngay cả “ông phù thủy” Alan Greenspan, người đã từng được cả thế giới tài chính tôn sùng như một nhà kinh tế và hoạch định chính sách vĩ đại nhất trong lịch sử, cũng đang bị chỉ trích về chính sách tiền tệ sai lầm trong thời kỳ 2002-2003.