Top 100 chuyện vui hay buồn?
Tôi cứ nghĩ mãi xem có nên nói cái quan điểm của mình về vụ VNExpress lọt vào Top 100 hay không. Đang lúc những người liên quan - kể cả những người trong cuộc lẫn các quan chức quản lý - bày tỏ niềm hân hoan, tôi ngại có ai đó nói mình là kẻ… phá quấy.
Nhưng hôm nay thì đã qua gần hai tuần, có lẽ mọi người sẽ nhìn nhận phát biểu của tôi chỉ là một trăn trở bình thường.
Trước hết phải nói về niềm tự hào nho nhỏ mà tôi cũng cảm nhận thấy lúc đầu. Chẳng gì cũng đã có một website của Việt Nam vượt qua được cái ngưỡng 100. Xét về số liệu mà nói thì cũng đáng ca ngợi và đáng khoe lắm chứ. Nhưng cái sự “méo mó nghề nghiệp” khiến tôi phải bình tĩnh lại và có một vài phân tích.
Nói rằng một website tin tức của Việt Nam, cụ thể là VNExpress, nằm trong “100 website đứng đầu thế giới” thì liệu có đúng với cái chữ “đứng đầu” về mọi ý nghĩa không? Vậy nếu New York Times ở vị trí 171 (tính vào ngày 1/7/2007), Tân Hoa Xã - tiếng Trung (170), CCTV (382), Nhân dân Nhật báo (423), Guardian (554), Washington Post (566), Wall Street Journal (1.019), Time (1.322), China Daily (2.490), Independent (2.700), KBS (2.711), Financial Times (2.780), The Christian Science Monitor (11.171) thì có phải là thua VNExpress? BBC thì còn bỏ cách khá xa ở vị trí 35, chứ CNN (71) thì chỉ hơn… chút xíu thôi sao?
Về vấn đề kỹ thuật mà nói, xếp hạng của Alexa đòi hỏi phải có toolbar gắn trên trình duyệt của người sử dụng thì mới tính được và biện pháp này phụ thuộc khá nhiều vào người sử dụng nên độ chính xác cũng chỉ là tương đối. Nó dựa vào cách tính ngẫu nhiên nhiều hơn là một công cụ đếm người truy nhập kiểu như Google Analytics hay biện pháp tính unique visitor/visitor khác.
Song quan điểm của tôi là nếu sử dụng cùng một công cụ tính toán thì sự hơn thiệt đối với mỗi website có thể bỏ qua. Một website có thể lợi với phân khúc này và thiệt với phân khúc kia, nhưng các website khác có thể cũng chịu cảnh tương tự. Vấn đề mà tôi muốn nói ở đây là cách đánh giá đúng đắn về vị trí cao của một website để thấy… buồn cho những website của Việt Nam. VNExpress cao là vì đâu? Câu trả lời rõ ràng nhất là: Vì người đọc không có nhiều lựa chọn.
20 Website hàng đầu theo xếp hạng của Alexa
(Vào ngày 1/7/2007)
1. Yahoo!/ www.yahoo.com
2. Microsoft Network (MSN)/ www.msn.com
3. Google/ www.google.com
4. YouTube/ www.youtube.com
5. Windows Live/ www.live.com
6. Myspace/ www.myspace.com
7. Baidu.com/ www.baidu.com
8. Orkut/ www.orkut.com
9. Wikipedia/ www.wikipedia.org
10. QQ/ www.qq.com
11. Yahoo!Japan/www.yahoo.co.jp
12. Microsoft/ www.microsoft.com
13. Megaupload/ www.megaupload.com
14. Sina/ www.sina.com.cn
15. Hi5/ www.hi5.com
16. Blogger.com/ www.blogger.com
17. Thefacebook/ www.facebook.com
18. Rapidshare.com/ www.rapidshare.com
19. EBay/ www.ebay.com
20. Fotolog.com/ www.fotolog.net
Các website tin tức của Việt Nam
97. VNExpress/ www.vnexpress.net
143. Dân Trí/ www.dantri.com.vn
274. VietnamNet/ www.vietnamnet.vn
279. Tuổi Trẻ/ www.tuoitre.com.vn
503. Thanh Niên/ www.thanhnien.com.vn
Hãy làm một phép tính đơn giản thế này. Nếu 1 tỷ người nói tiếng Anh có hàng ngàn, thậm chí hàng chục ngàn website tin tức để đọc thì hơn 80 triệu người nói tiếng Việt thường chỉ truy cập vài website để đọc tin mỗi ngày. Đành rằng nhiều tờ báo của Việt Nam có phiên bản tiếng Việt trên Internet nhưng hầu hết chẳng được mấy người quan tâm, vì thế số lượng các báo điện tử tiếng Việt (cả báo điện tử đúng nghĩa cho đến phiên bản điện tử của các tờ báo lớn) gọi là phổ biến chắc không quá số ngón của hai bàn tay.
Chỉ cần giả sử số trang tin tức tiếng Anh (chỉ tính những website có tiếng tăm) là 1000, một con số cực kỳ ít, và số người đọc tiếng Anh trên Internet là 1 tỷ thì chia trung bình mỗi trang tiếng Anh có 1 triệu người đọc. Nếu con số này tăng lên 5.000 - cũng còn xa thực tế - thì tỷ lệ trung bình còn giảm nữa. Trong khi đó, nếu lấy con số truy cập Internet của Việt Nam là khoảng 17% thì có khoảng 14,3 triệu người trong nước, cộng với khoảng 700.000 người Việt ở nước ngoài (tạm cho là thế) thường chỉ vào khoảng 5-6 website thông tin tiếng Việt trong nước để đọc tin - tức là tỷ lệ trung bình sẽ gấp 3 số lượng người đọc trang tiếng Anh ở mức ít nhất. Và nếu tính trung bình bằng toàn bộ số người nói tiếng Việt - khoảng 85 triệu, thì tỷ lệ này còn lớn đến mức nào.
Nhiều người mà ít loại để dùng thì rõ ràng tỷ lệ sử dụng phải cao rồi, vậy nên đó là một trong những lý do quan trọng chứ chưa chắc là là vì chất lượng! Tính Top 100 thì Việt Nam chỉ có 1 website, chứ nếu là Top 250 hoặc thậm chí 500 thì còn mấy cái tên Việt nữa. Không lẽ các báo điện tử của Việt Nam siêu đến thế! Vậy thì nền báo chí nước nhà phát triển quá.
Nhưng (lại nhưng) chỉ cần 1/10 các báo, tạp chí của Việt Nam có bản điện tử vận hành tốt - tức là khoảng 70 website thông tin - thì chắc chắn là số lượng người truy cập vào mỗi website đang ở vị trí dẫn đầu hiện nay sẽ bị phân tán đáng kể.
Nói như vậy không có nghĩa là tôi mong cho số lượng người truy cập vào các website thông tin hàng đầu của Việt Nam hiện nay giảm đi, mà mong sẽ có nhiều nguồn thông tin đa dạng hơn cho người đọc, và sự đánh giá do đó cũng gần với thực tế hơn.
Tôi mong có cái ngày 30-50 website thông tin của Việt Nam nằm trong Top 1000 (ví dụ là xếp hạng của Alexa), còn hơn là 1-2 website nằm trong Top 100.
Có lẽ ai đó đang bảo là tôi… “ấm đầu”./.
[02/07/2007 - minhlq - Vietnam Journalism]
http://nhabaovietnam.com/module.html?name=News&file=article&sid=1982